загрузка...
загрузка...
На головну

Сурет. Өнеркәсіп шығарындыларын тазалауға арналған әдістер мен аппараттарды топтастыру

  1. Ақаба суды топтастыру және оларды тазалау әдістері
  2. Азот тотықтары шығарындыларын есептеу
  3. Айлық балаларға арналған жаттығулар кешені
  4. Айлық балаларға арналған жаттығулар кешені
  5. Атмосфераны ластайтын заттектерді топтастыру.
  6. Басқару әдістері
  7. Дененің ауырлық центрінің координаталарын анықтау әдістері

Аэрозольды (шаң тұман) ұстайтын жүйелердің топтастырылуы оларда жүретін процестердің ерекшеліктеріне негізделген. Ауаны тазалауға арналған құралдар 4 негізгі топқа: кұрғақ және ылғалды шаң ұстағыштарға; маталы сүзгіштерге және электрсүзгіштерге бөлінеді. Шаңның түріне, оның физикалық-химиялық қасиетіне, дисперсиялық құрамы мен жалпы ауадағы мөлшеріне, шығарындының температурасына, қажетті тазалау дәрежесінің деңгейіне байланысты осы құралдардың ішінен белгілі бір үлгісі таңдалады.

Құрғақ шаң ұстағыш аппараттарында қалқыма бөлшектерді тұндыру (ұстау) әртүрлі механизмдерге; гравтациялық (салмақ күші әсерінен) инерциялык, сыртқа тепкіш және сүзгіштік негізделген. Ылғалды шаңұстағыштарда қалқыма бөлшектер сұйықтармен, көбінесе сумен түйістіру арқылы тұндырылады. Электрлік тазалау әдісі жоғары қуатты электр майданында газды иондандырып, зарядталған шаң бөлшектерін электрсүзгіштердің электродтарында тұндыруға негізделген. Газды оның құрамындағы газ және бу тәрізді қоспалардан айыру үшін абсорбция, адсорбция, қатализдік және термиялық әдістер кеңінен қолданылады.

Экологиялық тұрғыдан қарайтын болсақ, тазалайтын құралдардың негізгі маңызды көрсеткіші тазалаудың нәтижелілігі:

ŋ=(Сқш)/Сқ

бұл жерде Сқ және Сш - газдағы тазалауға дейінгі және тазалаудан кейінгі қоспалардың массалық мөлшері.

Тазалау аппараттарының ең маңызды сипаттамасы болып аэро-динамикалық қарсылық шамасы (газ ағымының кірердегі және шығардағы қысымдарының арасындағы айырмашылығы) саналады. Тазалау сапалығы, электр энергиясының шығыны, газ тазалайтын агрегаттарды істетуге жұмсалатын қаржы көлемі және т. б. осы көрсеткішке тікелей байланысты.

Газды шаңнан тазалағанда есепке алынатын шаңның физикалық-химиялық сипаттамаларына жататын көрсеткіштер: оның тығыздығы, фракциялық құрамы, адгезиялық қасиеті, дымқыл тартқыштығы, сулануы, электрлік қасиеті, өзінен-өзі жану және жарғыштық қоспалар түзу қабілеттілігі.

Шаңдар дисперсиялылығына қарай бес топқа бөлінеді: 1) өте ірі дисперсті, диаметрі d50 > 140 мкм бөлшектерден тұратын шаңға; 2) ірі дисперсті, d50= 40-140 мкм; 3) орта дисперсті, d50= 10-40 мкм;4) ұсақ дисперсті, d50= 1-10 мкм; 5) өте майда дисперсті, d50=<l мкм. Шаңның жабысқақтығы дымқылданған сайын өсіп отырады және ол дисперсиясына да байланысты келеді. 4-ші мен 5-ші топқа жататын шаң бөлшектері жақсы жабысатындарға, 2-ші және 3-ші топтағылар орташа жабысатындарға, 1-ші дисперсиялык топтағы болымсыз жабысатындарға жатады.

Шаңды кұрғақ әдіспен ұстау үшін шаңтұндырғыш камералар, инерциялык шаңұстағыштар, жапқыш (жалюзиялық, ) аппараттар, циклондар, ротациялык және құйын тәрізді щаңұстағыштар, сүзгіштер және электрсүзгіштер қолданылады.

Газды дымқылды әдіспен шаңнан тазалау үшін қолданылатын жабдықтарға Вентури скрубберлері, көбік аппараттары, бүріккіштік (форсункалық) скрубберлер және т. б. жатады.

8-ші суреттерде кеңінен қолданылатын шаңды құрғақ және ылғалды әдістермен тазалауға арналған кейбір жабдықтардың үлгілері келтірілген.

A- Шаңтұндырғыш камера: 1-сыртқы корпусы, 2-шанап, 3-шымылдық;

Б - инерциялык шаңұстағыш: 1-сыртқы корпусы, 2-шымылдық;

В - жалюзды шаңұстағыш: 1-корпус, 2-тор;

Г - циклон: 1-сыртқы корпусы, 2-ластанған газ шығатын келте құбыр,

3-тазаланған газ шығатын құбыр, 4-шаң жинайтын шанап.

Шаң ұстағыштарды тандағанда жәнепайдаланғанда негізге
алынатын параметрлердің бірі тазаланатын газдың көлемі. Шаң
ұстағыштар арқылы өтетін газдың жылдамдығы (м/с) олардың
түріне байланысты: циклондар үшін - 3-6; мультициклондарда -
6-12; электрсүзгіштерде - 1,5-3; маталы сүзгіштерде - 0,006-0,3;
скрубберлерде-1-4. Ал газдардың тазалануында елеулі рөл
атқаратын фактордың бірі олардың ылғалдылығы. Егерде
дымқылдығы 20%-тей (көлемдік): немесе одан жоғары болса шаң
ұстағыштардың ішінде су буы конденсациалануы мүмкін. Осы
жағдайда мата фильтрлері балшық қабығының пайда болуына
байланысты істен шығады, ол циклондар мен электрлік
сүзгіштердің жұмыс істеуін қиындатады.

Газ шығарындыларын шеберлі түрде тазалау мақсатында әр түрлі сүзгіштер түрі қолданылады. Сүзгіш элементтер ретінде жұқа маталардан бастап металдан немесе керамикадан жасалған тесілген (перфорацияланған) материалдар пайдаланылады. Ең кенінен қолданылатын матадан жасалған қолқапты сүзгіш. Оның пайдаланғаннан кейін сүзгіштік қабілетін орнына келтіру үшін қолғапты әлсін-әлсін сілкіп және желдетіп отырады. Қолғапты сүзгіштердің тазалау нәтижелілігі 99%- ке дейін болады.

Ылғалды сүзгіштердің майда дисперсті шаңдарды тазалау нәтижелілігі өте жоғары, бұл әдіспен ыстық және жарылғыш қауіптілікке тән газдарды тазалауға болады.

Газ шығарындыларын кышқылдың, сілтінің, майлар мен басқа сұйыктықтардың тұманынан тазалау үшін ылғалды электр-сүзгіштер және талшықты немесе торлы тұманұстағыш сүзгіштер қолданылады. Ылғалды электрсүзгіштердің тазалау принципі құрғақ электрсүзгіште жүретін процестерге ұқсас келеді. Теріс зарядталған бөлшектер электр тоғының әсерінен тұндыратын электродтарға жылжыйды, ал оң зарядталған бөлшектердің шамалы бөлігі негізгі (корондаған) электродқа барып тұнады. Талшықты сүзгіштерде ұсталған тұман сұйықтыққа айналып отырады.

Газды газ және бу тәрізді ластағыштардан тазалау үшін негізінде 4 тазалау тәсілі: шығарындыларды еріткіштермен немесе ерітінділермен жуу (абсорбция), қатты активті заттармен қоспаларды сіңіру (адсорбция), катализаторларды пайдалану арқылы қоспалардың түрін өзгертіп сіңіру және шығарынды газдарды термиялық түрде нейтралдау қолданылады. Ұшпа еріткіштердің буын ұстауға конденсация (сұйық түрге айналдыру) тәсілі қолданылады. Бұл әдіс температураны төмендету арқылы еріткіштің каныққан буының қысымын азайтуға негізделген. Абсорбция тәсілінде кейбір газдағы компоненттерді бөліп алу үшін газ тәрізді қоспаны абсорберлер (8.3-ші сурет) арқылы жібереді. Абсорберлер ретінде орнатылған мұнара, себелегішті, барботажды-көбікті скрубберлер және басқа да аппараттар қолданылады. Қолданылған ерітіндіні регенерациялау арқылы ластанған заттектерден айырып қайтадан тазалау процесінде немесе қосалқы өнім ретінде пайдаланады.

Адсорбциялық тәсілдерде адсорбентер көмегімен газды қоспалардан кейбір компоненттерді бөліп алады (8.4-ші сурет).

Адсорбцияның екі түрі - физикалық және химиялық (хемосорбция) болады. Физикалык адсорбцияда сіңірілетін газ молекулалары қатты дененің бетінде молекулааралық тарту күшімен ұсталынады. Ал хемосорбцияда адсорбент адсорбцияланатын газбен химиялық реакцияға түседі. Адсорбенттер ретінде уақ тесікті материалдар: активтелінген көмірлер, силикагель, алюмогель, цеолиттер, т. б. қолданылады. Тазалау процесі адсорбенттермен толтырылған вертикалды (тік), горизонталды (көлденең) немесе сақина тәрізді ыдыстарда өткізіледі. Кеңінен оқтын-оқтын (кезеңдік түрде) істейтін адсорберлер қолданылады, ондағы пайдаланылған сіңіргіш қажеттілігіне қарай ауыстырылып немесе регенерацияланып отырылады. Адсорбцияланған заттектерді десорбциялау үшін инертті газ немесе бу, кейде термиялық регенерация қолданылады.

Каталитикалық жолмен тазалау тәсілдерінде улы компоненттер улы емес түрге немесе улылығы төмен түрге катализаторлардың қатысуымен жүрген химиялық реакциялардың нәтижесінде айналып отырады. Тазаланатын газдарда катализаторларды уландыратын заттектер болмауы қажет. Катализаторлар ретінде металдар (платина, палладий, мыс) немесе олардың қосылыстары (мыс, марганец жөне т.б. оксидтері) қолданылады. Осы бағытта жиі қолданылатын аппараттар тобына термокаталитикалык реактор жатады, олардың бір корпусында жылу рекуператоры, жылытқыш және ұштастыру торабы біріктірілген. Электржылытқышы бар термокаталитикалық реакторлар бояуланған бұйымдарды кептіретін кептіргіш камераларынан шыққан және де басқа өндірістердің газды тастандыларындағы органикалық заттектерден тазалау үшін қолданылады.

9-ші сурет. Абсорбер (а) мен адсорбердің (б) үлгілері а: 1- абсорбент; 2- тазаланған газ; 3- салма; 4- тор; 5- ластанған газ; 6- канализацияға лақтырынды.

б: 1 - тор; 2- адсорбент; 3- тазаланған газ; 4- ластанған газ.

Термиялық тәсілдерде оттектің катысуымен және газды қоспаның температурасының жоғары болуына байланысты тотығу процесі жүру нәтижесінде улы компоненттер улылығы төмен түрге айналады. Бұл әдістер көп көлемді және жоғары концентрациялы ластағыштары бар шығарынды газдарды оңай тотығатын улы қоспалардан айыру үшін қолданылады. Өнеркәсіптік шығарындыларды тазалау үшін үш негізгі термонейтралдау жолдары пайдаланылады. Оларға жалында тікелей жағу, термиялық тотығу және каталитикалық жағу жатады.

Көп сатылық тазалау және залалсыздандыру процесі шығарынды газдардың құрамы күрделі, сонымен қатар ондағы улы заттектердің көлемі өте жоғары болғанда жоғарыда қарастырылған әр түрлі әдістер мен аппараттарды қолдану арқылы жүзеге асырылады.

Зиянды шығарындылардың қоршаған ортаға тигізетін әсерін төмендету үшін жоспарланып атқарылған шаралардың маңызы өте зор. Бұларды қарастырғанда ластанған ауаның адам организмінде туғызатын қолайсыз жағдайларды болдырмауға бағытталатынын ескерген орынды.



  27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   Наступна

Биологиялық алуан түрлілік - популяциялар, биоценоздар мен экожүйелердің тұрақтылығының шарты. | Организмдердің бір-бірімен байланысы. Экологиялық қуыс. | Экологиялық пирамида. Пирамида саны | Пирамиданың биологиялық массасы | Табиғатта заттар (биогеохимиялық) айналым. | Ші сурет. Көміртек айналымы | Сурет Оттек айналымы | Атмосфераға антропогенді әсердің ықпалы. Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы. | Ші кесте. Атмосфераның төменгі қабатының құрамы | Атмосфераны ластайтын заттектерді топтастыру. |

загрузка...
© um.co.ua - учбові матеріали та реферати